Η συνέντευξη με μια ματιά
-
Πρόγραμμα 7,5 δισ. ευρώ για την τετραετία 2027–2031, με δέσμευση υποβολής του στο Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο για ανεξάρτητη κοστολόγηση.
-
Κατώτατος μισθός 1.000 ευρώ μέσα στο 2027 και στόχος για μέσο μισθό 1.800 ευρώ έως το τέλος της τετραετίας.
-
Μείωση του ΦΠΑ στα βασικά τρόφιμα στο 6%, κατάργηση της συμμετοχής στα συνταγογραφούμενα φάρμακα και δωρεάν δημόσιες συγκοινωνίες σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.
-
Μείωση των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος κατά 30%, με ενίσχυση του δημόσιου ρόλου της ΔΕΗ και παρεμβάσεις στην αγορά ενέργειας.
-
Ειδική εισφορά στον πλούτο του οικονομικά ισχυρότερου 1%, με τα έσοδα να χρηματοδοτούν πολιτικές για τη νέα γενιά.
-
Δημιουργία 50.000 προσιτών κατοικιών, αξιοποίηση κλειστών ακινήτων και αποσύνδεση της Golden Visa από την αγορά κατοικίας.
-
Ρύθμιση ιδιωτικών χρεών σε έως 120 δόσεις, διαγραφή προσαυξήσεων και μέτρα στήριξης μικρομεσαίων επιχειρήσεων και αυτοαπασχολουμένων.
-
Εθνικό Ταμείο Σύγκλισης, με στόχο την κινητοποίηση επενδύσεων έως 25 δισ. ευρώ για παραγωγή, ενέργεια, υποδομές, κατοικία και περιφερειακή ανάπτυξη.
-
Αναζήτηση προγραμματικής κυβέρνησης με τις δυνάμεις της δημοκρατικής αντιπολίτευσης, εφόσον η ΕΛΑΣ λάβει την πρώτη διερευνητική εντολή.
-
Προτεραιότητα στην αποκατάσταση του Κράτους Δικαίου, στον δημόσιο έλεγχο των στρατηγικών υποδομών και σε μια ενεργότερη, πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική.
Με τρία βασικά μηνύματα επιχείρησε να κλείσει την παρουσία του στην 90ή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης ο Αλέξης Τσίπρας: ότι η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη διεκδικεί ρόλο κυβερνητικής δύναμης, ότι το οικονομικό της πρόγραμμα κινείται εντός συγκεκριμένων δημοσιονομικών ορίων και ότι είναι έτοιμη να αναζητήσει προγραμματικές συνεργασίες με τις δυνάμεις της δημοκρατικής αντιπολίτευσης.
Στην πλήρη συνέντευξη Τύπου στη 90ή ΔΕΘ, διάρκειας περίπου τριών ωρών και 43 λεπτών, ο πρώην πρωθυπουργός απάντησε σε ερωτήσεις για την ακρίβεια, τους μισθούς, τη φορολογία του πλούτου, τη στέγη, την Υγεία, την Παιδεία, το ιδιωτικό χρέος, τις τράπεζες, την αγροτική παραγωγή, τα ελληνοτουρκικά και το ενδεχόμενο μιας προοδευτικής κυβέρνησης.
Η Αριστερά ως δύναμη παραγωγής και δίκαιης διανομής
Απαντώντας στην κριτική ότι το πρόγραμμα της ΕΛΑΣ προσεγγίζει πολιτικές του Κέντρου, ο Αλέξης Τσίπρας υποστήριξε ότι το πολιτικό πρόσημο δεν κρίνεται από τις ταμπέλες, αλλά από το ποιος ωφελείται από την εφαρμοζόμενη πολιτική.
Όπως εξήγησε, αριστερή πολιτική δεν σημαίνει απλώς καλύτερη διαχείριση της φτώχειας, αλλά δημιουργία περισσότερου πλούτου, ισχυρότερη παραγωγική βάση και δικαιότερη κατανομή του αποτελέσματος. Συμπύκνωσε τη φιλοσοφία του προγράμματος στο τρίπτυχο: «Παράγουμε περισσότερα, μοιράζουμε δικαιότερα, ζούμε καλύτερα».
Η πρόταση της ΕΛΑΣ δίνει έμφαση στη βιομηχανία, στη μεταποίηση, στην τεχνολογία, στην αγροδιατροφή και στην ενεργειακή ασφάλεια. Στόχος, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η ελληνική οικονομία να περιορίσει την εξάρτησή της από την κατανάλωση, τις υπηρεσίες και το real estate.
Πρόγραμμα 7,5 δισ. ευρώ και ανεξάρτητη κοστολόγηση
Ο Αλέξης Τσίπρας απέρριψε τους κυβερνητικούς υπολογισμούς που ανεβάζουν το κόστος των εξαγγελιών της ΕΛΑΣ στα 13 ή ακόμη και στα 17 δισ. ευρώ.
Σύμφωνα με την κοστολόγηση που παρουσίασε, το συνολικό δημοσιονομικό αποτύπωμα του προγράμματος για την τετραετία ανέρχεται σε περίπου 7,5 δισ. ευρώ. Από αυτά:
- Τα 5,5 δισ. ευρώ προέρχονται από τον δημοσιονομικό χώρο που προβλέπεται ήδη στο μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα.
- Περίπου 2 δισ. ευρώ θα προέλθουν από νέες παρεμβάσεις αναδιανομής και φορολόγησης.
Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι το πρόγραμμα θα υποβληθεί στο Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο για ανεξάρτητη αξιολόγηση και κοστολόγηση, όταν ενεργοποιηθεί η σχετική διαδικασία τον Νοέμβριο του 2026.
Ο επικεφαλής της ΕΛΑΣ αναγνώρισε ότι υπάρχουν ευρωπαϊκοί και δημοσιονομικοί περιορισμοί. Υποστήριξε, ωστόσο, ότι στόχος μιας προοδευτικής κυβέρνησης πρέπει να είναι η αξιοποίηση κάθε διαθέσιμου περιθωρίου και, όπου είναι εφικτό, η διεύρυνσή του με συγκεκριμένο σχέδιο.
Μισθοί, ακρίβεια και λογαριασμοί ενέργειας
Στο επίκεντρο των εξαγγελιών βρέθηκε η ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος. Ο Αλέξης Τσίπρας έθεσε ως στόχους:
- Κατώτατο μισθό 1.000 ευρώ μέσα στο 2027.
- Μέσο μισθό 1.800 ευρώ έως το τέλος της τετραετίας.
- Μείωση του ΦΠΑ στα βασικά είδη διατροφής στο 6%.
- Διπλασιασμό της φορολογικής έκπτωσης για τα παιδιά.
- Κατάργηση της συμμετοχής των ασφαλισμένων στα συνταγογραφούμενα φάρμακα.
- Δωρεάν δημόσιες συγκοινωνίες σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.
Για την ενέργεια υποστήριξε ότι μπορεί να επιτευχθεί μεσοσταθμική μείωση των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος κατά 30%, μέσω μακροχρόνιων συμβολαίων, διμερών συμφωνιών εκτός χρηματιστηρίου και επαναφοράς της ΔΕΗ σε ισχυρότερο ρόλο δημόσιου συμφέροντος.
Προανήγγειλε επίσης ισχυρότερη Επιτροπή Ανταγωνισμού, παρατηρητήριο τιμών από το χωράφι έως το ράφι και δυνατότητα επιβολής πλαφόν στο περιθώριο κέρδους, όταν διαπιστώνονται υπερβολικές ανατιμήσεις.
Φορολόγηση του πλουσιότερου 1%
Ιδιαίτερη συζήτηση προκάλεσε η πρόταση για περιουσιολόγιο και επιβολή ειδικής εισφοράς στον πλούτο του οικονομικά ισχυρότερου 1% της κοινωνίας.
Ο Αλέξης Τσίπρας διευκρίνισε ότι η παρέμβαση δεν θα αφορά το ετήσιο εισόδημα, αλλά τη μεγάλη συσσωρευμένη περιουσία. Αναγνώρισε, πάντως, ότι χωρίς πλήρες περιουσιολόγιο δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια η απόδοση του μέτρου, εκτιμώντας ότι θα μπορούσε να κινηθεί μεταξύ 1 και 3 δισ. ευρώ ετησίως.
Τα έσοδα προτείνεται να κατευθύνονται σε ένα Ταμείο Νέων Γενεών, το οποίο θα χρηματοδοτεί την έρευνα, την τεχνολογία, τα σχολεία, τα δημόσια πανεπιστήμια και πολιτικές που θα επιτρέπουν στους νέους να εργάζονται και να δημιουργούν στην Ελλάδα.
Στέγη και προστασία της νέας γενιάς
Για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης, το πρόγραμμα προβλέπει τη δημιουργία 50.000 προσιτών κατοικιών και τη σύσταση νέου Οργανισμού Κοινωνικής και Προσιτής Κατοικίας.
Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει την αξιοποίηση ανενεργών δημόσιων ακινήτων, κίνητρα για να επιστρέψουν στην αγορά κλειστές ιδιωτικές κατοικίες και αυστηρότερους περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις.
Παράλληλα, η ΕΛΑΣ προτείνει η Golden Visa να πάψει να συνδέεται με την αγορά κατοικίας και να κατευθυνθεί σε επενδυτικό ταμείο που θα χρηματοδοτεί παραγωγικές επενδύσεις και κοινωνικές υποδομές.
Για τους φοιτητές παρουσιάστηκε πρόταση επιδόματος 500 ευρώ τον μήνα για δέκα μήνες, μέσω ειδικής κάρτας που θα χρησιμοποιείται στην περιφέρεια όπου βρίσκεται το πανεπιστήμιό τους.
Αλλαγές σε Υγεία και Παιδεία
Στην Υγεία, ο Αλέξης Τσίπρας πρότεινε μέση μισθολογική ενίσχυση 500 ευρώ για γιατρούς και νοσηλευτές, αύξηση της δημόσιας χρηματοδότησης και καθιέρωση ανώτατου εγγυημένου χρόνου αναμονής για εξετάσεις και χειρουργεία.
Εάν το δημόσιο σύστημα αδυνατεί να εξυπηρετήσει τον πολίτη μέσα στο προβλεπόμενο χρονικό όριο, η πράξη θα πραγματοποιείται σε άλλη δομή με δαπάνη του κράτους. Παρουσιάστηκε επίσης σχέδιο εθνικής φροντίδας για ηλικιωμένους, ανθρώπους με άνοια και άτομα με αναπηρία, με υπηρεσίες κατ’ οίκον υποστήριξης.
Στην Παιδεία, τάχθηκε υπέρ της σταδιακής αντικατάστασης του σημερινού συστήματος των Πανελλαδικών Εξετάσεων από ένα αναβαθμισμένο και αξιόπιστο Εθνικό Απολυτήριο.
Κατά τη μεταβατική περίοδο, οι σχολές υψηλής ζήτησης θα διατηρήσουν εξετάσεις, ενώ για τμήματα χαμηλότερης ζήτησης θα υπάρχει δυνατότητα ελεύθερης πρόσβασης. Παράλληλα, δεσμεύτηκε για κατάργηση της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής, ενίσχυση των περιφερειακών πανεπιστημίων και αναβάθμιση της τεχνικής εκπαίδευσης.
Μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ιδιωτικό χρέος και τράπεζες
Για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις προτάθηκε ενίσχυση της ρευστότητας μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, κατάργηση της προκαταβολής φόρου για τους αυτοαπασχολούμενους, μείωσή της για τα νομικά πρόσωπα και οριστική κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος.
Το σχέδιο της «δεύτερης ευκαιρίας» για οφειλέτες προβλέπει:
- Ρύθμιση χρεών σε έως 120 δόσεις.
- Διαγραφή προσαυξήσεων.
- Επαναφορά φορολογικής και ασφαλιστικής ενημερότητας.
- Διαγραφή από τον Τειρεσία μετά την ένταξη και συνεπή τήρηση της ρύθμισης.
Για τις τράπεζες, ο Αλέξης Τσίπρας πρότεινε ταχύτερη εκκαθάριση του αναβαλλόμενου φόρου, ώστε δύο τράπεζες να αρχίσουν να καταβάλλουν κανονικά φόρο από το 2029 και οι υπόλοιπες από το 2030. Μέχρι τότε, ζήτησε περιορισμό της διανομής υπερβολικών μερισμάτων, με τρόπο που —όπως διευκρίνισε— δεν θα απειλεί την κεφαλαιακή τους επάρκεια.
Εθνικό Ταμείο Σύγκλισης και παραγωγική ανασυγκρότηση
Κεντρικό εργαλείο του οικονομικού προγράμματος αποτελεί το Εθνικό Ταμείο Σύγκλισης. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της ΕΛΑΣ, θα διαθέτει περίπου 3 δισ. ευρώ πρωτογενών πόρων τον χρόνο και, μέσω μόχλευσης ιδιωτικών και ευρωπαϊκών κεφαλαίων, θα μπορούσε να κινητοποιήσει επενδύσεις έως 25 δισ. ευρώ σε μία τετραετία.
Οι πόροι θα κατευθύνονται σε προσιτή κατοικία, ενεργειακές υποδομές, αποθήκευση ενέργειας, αρδευτικά έργα, σιδηροδρόμους, αγροδιατροφή, μεταποίηση, έρευνα και νέες τεχνολογίες.
Για τον πρωτογενή τομέα, ο Αλέξης Τσίπρας μίλησε για Εθνικό Συμβούλιο Αγροτικής Πολιτικής, ενεργειακές κοινότητες αγροτών, τράπεζα γης, πρόγραμμα πρώτης εγκατάστασης νέων παραγωγών και ενίσχυση των κτηνιατρικών υπηρεσιών. Πρότεινε επίσης τη μεταφορά του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης στη Λάρισα.
Αποκέντρωση και ισχυρότερη Αυτοδιοίκηση
Ο σχεδιασμός για την περιφέρεια περιλαμβάνει τη σταδιακή μεταφορά δέκα υπουργείων εκτός Αθηνών, μαζί με φορολογικά και οικονομικά κίνητρα για επιχειρήσεις και εργαζομένους.
Το πρόγραμμα «Μένουμε στον τόπο μας» προβλέπει εισοδηματική και κοινωνική στήριξη για οικογένειες που ζουν ή επιλέγουν να εγκατασταθούν σε ορεινούς και νησιωτικούς οικισμούς με λιγότερους από 1.000 κατοίκους.
Για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, ο Αλέξης Τσίπρας δεσμεύτηκε για περισσότερους πόρους, μεταφορά αναπτυξιακών κονδυλίων στους δήμους και στις περιφέρειες και επαναφορά του εκλογικού συστήματος των δύο γύρων, με εκλογή δημάρχου ή περιφερειάρχη στο 50% συν μία ψήφο.
Θεσμοί, υποκλοπές και δημόσιες υποδομές
Αναφερόμενος στην υπόθεση των υποκλοπών και του Predator, ο πρώην πρωθυπουργός έκανε λόγο για σοβαρό πλήγμα στο Κράτος Δικαίου και υποστήριξε ότι μια πολιτική αλλαγή πρέπει να επιτρέψει στη Δικαιοσύνη να ερευνήσει την υπόθεση χωρίς παρεμβάσεις, ανεξάρτητα από το επίπεδο στο οποίο μπορεί να φτάσουν οι ευθύνες.
Για τους σιδηροδρόμους έθεσε ως πρώτη προτεραιότητα την ασφάλεια και τάχθηκε υπέρ του δημόσιου ελέγχου των στρατηγικών δικτύων. Δεν απάντησε μονολεκτικά στο ερώτημα αν η ιδιωτικοποίηση της ΤΡΑΙΝΟΣΕ πέτυχε ή απέτυχε, επέμεινε όμως ότι η διαχείριση υπηρεσιών μπορεί να ανατίθεται σε ιδιώτες, ενώ οι κρίσιμες υποδομές πρέπει να παραμένουν υπό δημόσιο έλεγχο.
Ανάλογη θέση διατύπωσε για το νερό, δεσμευόμενος ότι το πλειοψηφικό πακέτο της ΕΥΔΑΠ θα παραμείνει στο Δημόσιο και ότι το νερό θα αντιμετωπίζεται ως δημόσιο αγαθό.
Συνεργασίες: Πρώτη θέση, προγραμματική συμφωνία ή νέες εκλογές
Στο πολιτικό πεδίο, ο Αλέξης Τσίπρας ξεκαθάρισε ότι η ΕΛΑΣ δεν συγκροτήθηκε για να καταγράψει ένα ποσοστό μεταξύ 17% και 20%, αλλά για να διεκδικήσει την πρώτη θέση και την πολιτική ήττα του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Εάν λάβει την πρώτη διερευνητική εντολή, δήλωσε ότι θα εξαντλήσει τις δυνατότητες σχηματισμού κυβέρνησης στη βάση προγραμματικής συμφωνίας με τις δυνάμεις της δημοκρατικής αντιπολίτευσης. Εάν δεν καταστεί δυνατή μια τέτοια συμφωνία, δεν απέκλεισε την προσφυγή σε δεύτερες εκλογές.
Για το ΠΑΣΟΚ ανέφερε ότι δεν το αντιμετωπίζει ως πολιτικό αντίπαλο, αλλά ως εκλογικά ανταγωνιστική δύναμη στον ευρύτερο προοδευτικό χώρο. Απέρριψε, επίσης, σενάρια επιλογής πρωθυπουργού μέσα από παρασκηνιακές συμφωνίες, τονίζοντας ότι ο επικεφαλής της κυβέρνησης πρέπει να προκύπτει από τη λαϊκή ετυμηγορία.
Εάν η ΕΛΑΣ έρθει δεύτερη, είπε ότι θα σεβαστεί το αποτέλεσμα και θα υπηρετήσει την παράταξη από οποιονδήποτε ρόλο.
Παράλληλα, απέκλεισε τη συγκρότηση Κοινοβουλευτικής Ομάδας μέσω μεταγραφών εν ενεργεία βουλευτών. Η χρηματοδότηση του κόμματος, όπως ανακοίνωσε, θα στηριχθεί σε μικρές συνεισφορές πολιτών, με ηλεκτρονική δημοσιοποίηση των εσόδων σε πραγματικό χρόνο.
Ελληνοτουρκικά, Παλαιστίνη και νέα εξωτερική πολιτική
Στην εξωτερική πολιτική, ο Αλέξης Τσίπρας κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι εγκατέλειψε την πολυδιάστατη διπλωματία και αναζήτησε προστάτες αντί για σταθερές συμμαχίες.
Για τις σχέσεις με την Τουρκία πρότεινε συνέχιση του διαλόγου, αλλά παράλληλα ενεργή πολιτική για παραπομπή της διαφοράς στη Χάγη στη βάση του διεθνούς δικαίου. Σύνδεσε την ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας με ένα πλαίσιο κινήτρων και κυρώσεων, ενώ επανέφερε τη θέση για επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια στην Ανατολική Μεσόγειο και για συμφωνίες οριοθέτησης ΑΟΖ με τις γειτονικές χώρες.
Για τη Μέση Ανατολή τάχθηκε υπέρ της αναγνώρισης παλαιστινιακού κράτους στα σύνορα του 1967 και υποστήριξε ότι η στρατηγική σχέση με το Ισραήλ πρέπει να επανεξεταστεί όσο παραβιάζεται το διεθνές δίκαιο.
Σε σχέση με τα νέα αμυντικά συστήματα, έθεσε ως πρώτη επιλογή την αναζήτηση ευρωπαϊκής λύσης και υπογράμμισε ότι οποιαδήποτε προμήθεια πρέπει να διασφαλίζει τον πλήρη ελληνικό έλεγχο του λογισμικού και της επιχειρησιακής αρχιτεκτονικής.
Η Θεσσαλονίκη ως βαλκανικό κέντρο
Κλείνοντας τη συνέντευξη, ο Αλέξης Τσίπρας παρουσίασε το όραμά του για τη Θεσσαλονίκη της επόμενης δεκαετίας.
Στόχος του είναι η πόλη να εξελιχθεί σε κεντρικό οικονομικό, εμπορικό και πολιτιστικό κόμβο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, μέσα από τη διασύνδεση του λιμανιού με τα σιδηροδρομικά και οδικά δίκτυα των Βαλκανίων.
Στις προτεραιότητες συμπεριέλαβε την επέκταση του Μετρό προς τη δυτική Θεσσαλονίκη, τη δημιουργία ισχυρού εμπορευματικού και διαμετακομιστικού κέντρου και την ανάπλαση του παραλιακού μετώπου.
Το πολιτικό στοίχημα της επόμενης ημέρας
Με την παρουσία του στην 90ή ΔΕΘ, ο Αλέξης Τσίπρας επιχείρησε να μεταφέρει τη συζήτηση από την επιστροφή του στην πολιτική στην κυβερνητική πρόταση της ΕΛΑΣ.
Απάντησε στο ζήτημα των συνεργασιών, παρουσίασε συγκεκριμένους οικονομικούς στόχους και αποδέχθηκε την ανάγκη ανεξάρτητης κοστολόγησης του προγράμματος. Ταυτόχρονα, κράτησε αποστάσεις από υποσχέσεις που δεν εντάχθηκαν στην πρώτη δημοσιονομική ιεράρχηση, όπως η άμεση επαναφορά της 13ης σύνταξης, την οποία παρέπεμψε στη δημιουργία πρόσθετου δημοσιονομικού χώρου.
Το επόμενο κρίσιμο βήμα θα είναι η μετατροπή των ευρύτερων δεσμεύσεων σε αναλυτικά νομοθετικά σχέδια, η επαλήθευση των οικονομικών υπολογισμών και κυρίως η συγκρότηση της κοινωνικής και εκλογικής πλειοψηφίας που απαιτείται για την εφαρμογή τους.
Η εμφάνιση στη Θεσσαλονίκη κατέστησε, πάντως, σαφές ότι ο Αλέξης Τσίπρας δεν διεκδικεί απλώς έναν συμπληρωματικό ρόλο στον προοδευτικό χώρο. Διεκδικεί εκ νέου την πρωθυπουργία και επιχειρεί να παρουσιάσει την ΕΛΑΣ ως τον βασικό εναλλακτικό πόλο απέναντι στη Νέα Δημοκρατία.
