Σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση βρίσκονται η Εθνική Στρατηγική για το Διαδίκτυο των Πραγμάτων – Internet of Things (ΙοΤ), καθώς και η Εθνική Στρατηγική για τα Μη-Επανδρωμένα Οχήματα (ΜΕΟ). Πιο συγκεκριμένα, το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και η Γενική Γραμματεία Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων στοχεύουν μέσω της ανάπτυξης ολοκληρωμένων εθνικών στρατηγικών, στη θέσπιση ενός σαφούς και συνεκτικού πλαισίου για την ασφαλή, υπεύθυνη και ρυθμιζόμενη ενσωμάτωσή των τεχνολογιών στην Ελλάδα, στην υποστήριξη της ανάπτυξης μιας ανταγωνιστικής και καινοτόμου βιομηχανίας ΙοΤ και ΜΕΟ, καθώς και στην μεγιστοποίηση των οφελών για την κοινωνία και την οικονομία.
Ειδικότερα, το Διαδίκτυο των Πραγμάτων (IoT) αποτελεί μία από τις πλέον καινοτόμες τεχνολογίες, προσφέροντας τη δυνατότητα διασύνδεσης και επικοινωνίας μεταξύ των συσκευών, συστημάτων και χρηστών. Η εξέλιξη του διαμορφώνει ένα μέλλον όπου η διαχείριση της πληροφορίας και η αλληλεπίδραση μεταξύ των συστημάτων γίνονται όλο και πιο «έξυπνες» και αυτοματοποιημένες επηρεάζοντας πολλούς τομείς, όπως τα «έξυπνα» κτίρια, την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο, τη διαχείριση φυσικών πόρων, τις μεταφορές, την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, την άμυνα, την εθνική ασφάλεια, τη βιομηχανία, την ενέργεια, την ανθρωπιστική βοήθεια, τη γεωργία, την υγεία, το περιβάλλον και τη βιωσιμότητα.
Επιπλέον, οι τεχνολογίες των ΜΕΟ εξελίσσονται ραγδαία, με εφαρμογές σε πολλούς τομείς της οικονομίας και της δημόσιας διοίκησης. Οι κύριοι τομείς αξιοποίησής τους περιλαμβάνουν την άμυνα, την εθνική ασφάλεια, τη βιομηχανία, τις μεταφορές, την ενέργεια, την ανθρωπιστική βοήθεια, τη γεωργία, το περιβάλλον και τη βιωσιμότητα.
Τα έγγραφα της διαβούλευσης είναι διαθέσιμα είτε στο site του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης στην κατηγορία «Δημόσια Διαβούλευση», είτε απευθείας στο https://mindigital.gr/archives/7328 (Εθνική Στρατηγική ΙoT) και στο https://mindigital.gr/archives/7325 (Εθνική Στρατηγική ΜΕΟ). Αποτελούν συνοπτικά κείμενα που επικεντρώνονται στα πιο βασικά σημεία των προτεινόμενων στρατηγικών.
Οι δύο Εθνικές Στρατηγικές ακολουθούν μια πολύπλευρη προσέγγιση που περιλαμβάνει τις παρακάτω βασικές συνιστώσες:
- Κανονιστικό πλαίσιο: Ανάπτυξη και των βασικών πυλώνων ενός ολοκληρωμένου και συνεκτικού συνόλου κανονισμών και κατευθυντήριων γραμμών για την ασφαλή και υπεύθυνη χρήση της τεχνολογίας.
- Έρευνα και ανάπτυξη: Ενθάρρυνση και υποστήριξη της ανάπτυξης τεχνολογιών αιχμής και εφαρμογών μέσω ερευνητικών επιχορηγήσεων και χρηματοδοτικών προγραμμάτων.
- Ανάπτυξη της βιομηχανίας: Προώθηση της ανάπτυξης της βιομηχανίας μέσω της στήριξης της ανάπτυξης των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων και της ενθάρρυνσης των επενδύσεων στον τομέα.
- Διεθνής συνεργασία: Συνεργασία με διεθνείς εταίρους και ενδιαφερόμενα μέρη για την προώθηση της ασφαλούς και υπεύθυνης χρήσης της τεχνολογίας και για τη διευκόλυνση της ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών και τεχνικής εμπειρογνωμοσύνης.
Επισημαίνεται ότι η δημόσια διαβούλευση θα διαρκέσει έως και τις 14 Απριλίου 2025 και όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη καλούνται να αποστείλουν τις παρατηρήσεις, τις προτάσεις και τα σχόλιά τους στην ηλεκτρονική διεύθυνση ggtt_iot@mindigital.gr για την Εθνική Στρατηγική IoT και στην ηλεκτρονική διεύθυνση ggtt_drones@mindigital.gr για την Εθνική Στρατηγική ΜΕΟ . Η δημόσια διαβούλευση αποσκοπεί στη συλλογή απόψεων και προτάσεων από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, την επιστημονική κοινότητα, τον ιδιωτικό τομέα και τους πολίτες, ώστε να συμβάλουν με τις παρατηρήσεις τους στη βελτίωση και οριστικοποίηση και των δύο Στρατηγικών.
Οι προτάσεις της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΥΣΗΣ
1.Σχόλια για Συγκεκριμένες Δράσεις
Οι δράσεις όπως η “Δημιουργία εθνικού IoT testbed” ή η “Ανάπτυξη edge data centres” περιγράφονται γενικά, χωρίς: Φάσεις υλοποίησης, Κριτήρια επιλογής τοποθεσιών / συνεργατών, Τεχνικές προδιαγραφές (π.χ. υποδομές cloud / κρυπτογράφησης).
Προτάσεις:
– Προσθήκη οδικού χάρτη με βήματα υλοποίησης (π.χ., για το testbed):
Φάση 1 (2025): Σχεδίαση και επιλογή τεχνολογιών (5G, NB-IoT).
Φάση 2 (2026): Πιλοτική εφαρμογή σε 2 βιομηχανικές ζώνες.
– Κριτήρια για edge data centers: Επιλογή με βάση πληθυσμιακή πυκνότητα, ύπαρξη βιομηχανιών, ή συνεργασία με Δήμους (π.χ., Θεσσαλονίκη, Πάτρα).
2.Χρηματοδότηση & Οικονομική Σκοπιμότητα
Δεν υπάρχουν εκτιμήσεις κόστους, πηγές χρηματοδότησης (ΕΕ, ιδιωτικοί φορείς), ανάλυση κόστους-οφέλους.
Προτάσεις:
– Προσάρτηση πίνακα με προϋπολογισμούς για κρίσιμες δράσεις: Δράση / Εκτιμώμενο Κόστος (εκ. €) / Πηγές (ΕΣΠΑ, Horizon Europe) / Edge data centres / Εθνικά κονδύλια (.…%) + ιδιωτικές επενδύσεις (.…%)
-Σύνδεση με υπάρχοντα προγράμματα: Χρήση του Ελληνικού Σχεδίου Ανάκαμψης (π.χ., γραμμή “Ψηφιακή Μετασχηματισμός”).
3. Ρόλοι & Ευθύνες Φορέων
Ασαφής κατανομή ευθυνών (π.χ. ποιος ελέγχει την πιστοποίηση IoT συσκευών).
Προτάσεις:
-Δημιουργία διαγράμματος ροής ευθυνών:
Α) Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας: Πιστοποίηση συσκευών.
Β) ΓΓΤΤ: Εποπτεία διαλειτουργικότητας δικτύων.
Γ) Δήμοι: Υλοποίηση έξυπνων πόλεων.
-Συμβάσεις συνεργασίας μεταξύ δημόσιων-ιδιωτικών φορέων (π.χ. για θερμοκοιτίδες καινοτομίας).
4. Παρακολούθηση & Αξιολόγηση
Δεν ορίζονται Δείκτες επιτυχίας (KPIs) & Μηχανισμοί αναφοράς προόδου.
Προτάσεις:
– Καθορισμός KPIs ανά δράση: Αριθμός εγκατεστημένων αισθητήρων/Δήμων, Πιστοποίηση IoT, συσκευών που πληρούν το ETSI EN 303 645.
-Ετήσια έκθρση πρόοδου από το Εθνικό Κέντρο ΙοΤ
5. Διεθνής Σύγκριση & Ευρωπαϊκό Πλαίσιο
Δεν αξιοποιούνται παραδείγματα από χώρες με ανάλογες στρατηγικές (π.χ., Γερμανία, Ισπανία).
Προτάσεις:
– Προσθήκη ενότητας “Διεθνείς Πρακτικές”:
– Γερμανία: Χρήση του “IoT-Council” για συντονισμό.
– Φινλανδία: Εθνικό testbed (5G-FORCE) για βιομηχανική IoT.
– Σύγκριση με την ΕΕ: Πώς η ελληνική στρατηγική ευθυγραμμίζεται με το Digital Compass 2030.
6. Τεχνικές Λεπτομέρειες
Γενικόλογοι όροι σε τεχνολογικές λύσεις (π.χ., “ασφαλής διασύνδεση”).
Προτάσεις:
– Αναφορά συγκεκριμένων πρωτοκόλλων/προτύπων: Διαλειτουργικότητα: MQTT, CoAP, Ασφάλεια: IEEE 802.1AR (ψηφιακές ταυτότητες συσκευών).
– Προδιαγραφές για edge computing: Χρήση OpenStack για δημόσια data centres.
7. Επικοινωνία & Εμπλοκή Πολιτών
Δεν αναφέρεται πώς θα ενημερωθούν οι πολίτες για τα οφέλη/κινδύνους του IoT.
Προτάσεις:
– Εκστρατεία ευαισθητοποίησης: Ενημερωτικά video στα gov.gr / Σεμινάρια σε δήμους με τη συνεργασία του ΕΟΜΜΕΧ.
– Εφαρμογή για καταγγελίες: Για μη συμμορφούμενες συσκευές IoT (π.χ. χωρίς πιστοποίηση).
8. Ενσωμάτωση Μελλοντικών Τεχνολογιών
Δεν γίνεται λόγος για τεχνολογίες όπως AIoT (ΑΙ + IoT) ή quantum encryption.
Προτάσεις:
– Προσθήκη στρατηγικής όρασης για AIoT: Χρήση ΑΙ για ανάλυση δεδομένων από αισθητήρες σε πραγματικό χρόνο.
– Πρόβλεψη για κβαντική ασφάλεια: Συνεργασία με το ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος για μελλοντικές απειλές.
Ακολουθεί ενδελεχής ανάλυση και εκτεταμένες προτάσεις βελτίωσης για την Εθνική Στρατηγική IoT, με έμφαση σε λειτουργικότητα, μετρήσιμα αποτελέσματα και καινοτομία.
9. Εξειδίκευση Δράσεων με Πρακτικά Παραδείγματα
Οι δράσεις όπως “Έξυπνες Πόλεις” ή “IoT στη Ναυτιλία” ΔΕΝ έχουν επιμέρους σενάρια εφαρμογής.
Προτάσεις:
Α. Έξυπνες Πόλεις- Πιλοτικά Έργα σε Θεσσαλονίκη (Έξυπνος φωτισμός με αισθητήρες κίνησης – οικονομία ενέργειας 30%) & Ηράκλειο (Διασύνδεση σηματοδότησης με GPS λεωφορείων – μείωση κυκλοφοριακής συμφόρησης κατά 20%). – Τεχνολογικό Υπόβαθρο:
– Πλατφόρμα FIWARE για ανοικτά δεδομένα.
– Χρήση LoRaWAN για χαμηλής κατανάλωσης δίκτυα. Β. Ναυτιλία
– Εφαρμογές σε:
– Σύστημα Προγνωστικής Συντήρησης: Αισθητήρες σε κρίσιμα σημεία πλοίων (π.χ. μηχανήματα) με ανάλυση δεδομένων από ΤΝ.
– Έξυπνοι Λιμένες: Αυτόματη διαχείριση εισερχόμενων πλοίων με blockchain για έγγραφα.
10. Επιχειρηματικό Μοντέλο & Βιωσιμότητα
Δεν διερευνάται πώς θα συντηρηθούν οι υπηρεσίες IoT μετά την αρχική επένδυση.
Προτάσεις:
– Μοντέλα Αξιοποίησης:
– Συνδρομητικό Μοντέλο: Δήμοι πληρώνουν ετήσια συνδρομή για συντήρηση έξυπνων συστημάτων (π.χ. αισθητήρες ποιότητας αέρα).
– Δεδομένα ως Πλούτος: Πώληση ανωνυμοποιημένων δεδομένων κυκλοφορίας σε εταιρείες λογισμικού (με συμμόρφωση GDPR).
– Χρηματοδότηση: ΕΤΕ (Ελληνική Τεχνολογική Εταιρεία): Δημιουργία επενδυτικού fund για startups IoT.
11. Εκπαίδευση & Δεξιότητες
Οι εκπαιδευτικές πρωτοβουλίες αφορούν κυρίως πανεπιστήμια, αλλά όχι επαγγελματική εκπαίδευση.
Προτάσεις:
– Εθνικό Πρόγραμμα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης (ΕΠΑΣ):
-Εκπαιδευτικά Κέντρα IoT: Σε συνεργασία με ΕΒΕΠ (π.χ. πιστοποιήσεις Cisco IoT).
– Εργαστήρια VR: Προσομοίωση συντήρησης βιομηχανικών συσκευών IoT.
– Σχολική Εκπαίδευση: Ενσωμάτωση IoT στα STEM (π.χ. Arduino kits για μαθητές Γυμνασίου).
12. Κυβερνοασφάλεια & Προστασία Δεδομένων
Οι μηχανισμοί προστασίας είναι γενικοί, χωρίς τεχνικές λεπτομέρειες.
Προτάσεις:
– Εθνικό Πλαίσιο Ασφάλειας IoT:
– Υποχρεωτική Χρήση Secure Elements (SE): Τσιπ κρυπτογράφησης σε όλες τις δημόσιες συσκευές IoT.
– Πενταετής Έλεγχος Συμμόρφωσης: Αναθεώρηση ασφαλείας κάθε 5 έτη (σύμφωνα με Cyber Resilience Act).
– Εργαλεία για Πολίτες: IoT Scanner App: Σκανάρισμα οικιακών συσκευών για ευπάθειες (π.χ. χρήση του Shodan API).
13. Διεθνής Συνεργασία & Επιχειρηματικότητα
Δεν φαίνεται να υπάρχει στρατηγική για διεθνή επέκταση ελληνικών λύσεων IoT.
Προτάσεις:
– Δίκτυο Διεθνών Συνεργασιών:
– Συμμετοχή στο AIOTI (Alliance for IoT Innovation): Θέση Ελλάδας σε ομάδες εργασίας για βιομηχανική IoT.
– Εξαγωγικές Πλατφόρμες: Υποστήριξη startups μέσω Enterprise Europe Network.
– Διαγωνισμοί Καινοτομίας: Ελληνικό Βραβείο IoT: Χρηματοδότηση έργων με δυνατότητα εξαγωγής (π.χ. αγροτική IoT).
14. Κλιματική Αλλαγή & Βιωσιμότητα
Δεν αναλύεται ο ρόλος του IoT στη μείωση του αποτυπώματος άνθρακα.
Προτάσεις:
– Έξυπνα Δίκτυα Ενέργειας: Αισθητήρες σε ΑΠΕ (Ανανεώσιμες Πηγές) για βελτιστοποίηση παραγωγής.
– Προγράμματα Κυκλικής Οικονομίας (π.χ. ανακύκλωση): Έξυπνοι κάδοι με αναγνώριση υλικού
15. Κοινωνική Συμμετοχή & Διαφάνεια
Οι πολίτες δεν εμπλέκονται στη διαδικασία σχεδιασμού.
Προτάσεις:
– Δημόσια Συμβουλευτικά Συμβούλια: Ψηφιακή πλατφόρμα (π.χ. CitizenLab) για προτάσεις πολιτών.
– Ανοιχτά Δεδομένα σε Πραγματικό Χρόνο: Πύλη data.gov.gr με ζωντανή ροή δεδομένων από αισθητήρες (π.χ., ποιότητα αέρα).
16. Τεχνολογική Ανεξαρτησία
Εξάρτηση από ξένες τεχνολογίες (π.χ., κινέζικες συσκευές IoT).
Προτάσεις:
– Εθνική Παραγωγή Συσκευών: Συνεργασία με ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος και εγχώριες βιομηχανίες για σχεδίαση ελληνικών IoT chips.
– Ανοιχτό Λογισμικό: Χρήση Eclipse IoT για δημόσιες υπηρεσίες.
Βήματα Εφαρμογής
1. Δημιουργία Επιτροπών Εργασίας: Για κάθε στρατηγική προτεραιότητα (π.χ., εκπαίδευση, ασφάλεια) με συγκεκριμένα παραδοτέα (deliverables).
2. Πιλοτικές Υλοποιήσεις: Επιλογή 2-3 Δήμων / βιομηχανιών για ταχεία απόδειξη λειτουργικότητας των ιδεών.
3. Ετήσια Αξιολόγηση: Μετρήσιμοι δείκτες και δημόσια έκθεση.
Πρόσθετη Πρόταση:
Η στρατηγική θα ωφεληθεί από μια προσαρμοστική προσέγγιση, με δυνατότητα αναθεώρησης ανά 2 έτη, για να ενσωματώσει νέες τεχνολογίες (π.χ., quantum IoT) και αλλαγές σε κανονιστικά πλαίσια.
